Edukacja włączająca

Wszystkie dokumenty międzynarodowe  dotyczące praw człowieka podkreślają , że każdy człowiek ( w tym niepełnosprawny )  ma prawo do pełnego uczestnictwa i równych szans w życiu społecznym. Kwestia edukacji w tych dokumentach zajmuje kluczowe miejsce jako podstawowe prawo. Edukacja dla wszystkich oznacza także edukację  dla najsłabszych. Edukacja dzieci niepełnosprawnych powinna stanowić integralna część systemu oświaty. Każda szkoła powinna być przyjazna dla wszystkich dzieci, a więc i tych o specjalnych potrzebach wynikających z różnych przyczyn ( niepełnosprawności fizycznej , psychicznej , intelektualnej czy społecznej ).

Idea normalizacji utorowała drogę integracji , która oznacza umieszczenie dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych w zwykłej szkole ( integracja przestrzenna), w zwykłej klasie ze sprawnymi rówieśnikami. Z tak rozumianej integracji wyłania się potrzeba edukacji włączającej. Włączanie wymaga by stworzyć wszystkim uczniom poczucie przynależności do zbiorowości, budować solidarność pomiędzy dziećmi niepełnosprawnymi i ich rówieśnikami tak aby powstała jedna zbiorowość uczących się dzieci. Usunięte i odrzucone zostaną wówczas wszelkie formy segregacji jako moralnie złe. Przykłady państw lepiej rozwiniętych , o większych nakładach na naukę pokazują , że jest to dobry kierunek działań i nie powinno być od niego odwrotu. Nawet w przypadkach głębszej oraz wielorakiej niepełnosprawności integracja jest możliwa i odnosi pożądane skutki. Należy ją realizować  w sposób przemyślany i elastyczny.

Podejście włączające charakteryzuje się tym , że jest to zindywidualizowana , elastyczna edukacja dla wszystkich, skoncentrowana na dziecku i jego możliwościach, kładąca nacisk na uczenie się.

Z ogromnej liczby światowych badań wynika , że w efekcie procesu integracji i włączania nastąpił cały szereg korzystnych zmian. Dotyczą one samych niepełnosprawnych jak i ich sprawnych rówieśników oraz organizacji i funkcjonowania szkół a w konsekwencji systemu edukacji. Integracja prowadzi do zmiany świadomości i postaw społecznych wobec osób niepełnosprawnych. Do tych zalet należy dołączyć także możliwość pełniejszego rozwoju osobowego , intelektualnego i społecznego niepełnosprawnych. Wspólna nauka wszystkich dzieci służy też sprawnym rówieśnikom , gdyż oswajają się z odmiennością , uczą tolerancji , akceptacji i bezinteresownej pomocy. Ten typ edukacji mobilizuje szkoły i nauczycieli do ulepszania programów i metod nauczania. Praca z dzieckiem niepełnosprawnym staje się bodźcem do doskonalenia i rozwijania własnych metod nauczania.

Opracowała

mgr  Bożena Knapińska