Jak uczyć się skutecznie?
Stosowanie technik zapamiętywania.

Żyjemy w epoce, w której przed problemem uczenia się stoją uczniowie objęci obowiązkiem szkolnym, nauczyciele – permanentnie podnoszący swoje kwalifikacje, a także rodzice chcący pomagać swoim dzieciom w nauce. Nauka, uczenie się wymaga poświęcania pewnej ilości czasu. Jak się uczyć, by nie zaniedbywać codziennych obowiązków, rodziny, pracy zawodowej? Jak pomóc dziecku, by trud nauki był widoczny w jej efektach?

Głośno jest dziś o szkołach szybkiego czytania, o szkołach szybkiego zapamiętywania. Za udział w zajęciach w takich szkołach trzeba płacić i to nie mało.

Znane są naukowo opracowane metody, które pozwalają przyspieszyć proces uczenia się. Opisał je Christian Drapeau – neurolog, neurochirurg, pedagog i wykładowca na uniwersytecie w Quebec – w książce „Jak uczyć się szybko i skutecznie.”

Na początku musimy zdefiniować przyspieszone uczenie się. Termin ten oznacza sposób podejścia, postawę, technikę czy metodę ułatwiającą uczenie się i pozwalającą zdobyć nowe wiadomości szybciej i łatwiej. Metod czy też technik przyspieszonego zapamiętywania jest wiele. Określa się je słowem mnemotechniki. Słowo mnemotechnika wywodzi się z mitologii greckiej, w której Mnemozyna była boginią pamięci. Mnemotechnikę można określić jako zespół działań umysłowych pozwalających przyswoić sobie informacje tak trwale, by móc sięgnąć po nią w każdej chwili. Mnemotechnika jest więc sztuką przyjmowania informacji i zakodowania jej trwale w pamięci. Proces uczenia się wymaga koncentracji i wysiłku. Dobrze byłoby sprawić, aby ten wysiłek okazał się interesujący i skuteczny. Techniki szybkiego uczenia się pozwalają zoptymalizować proces uczenia się poprzez wytworzenie stanu wyjątkowej receptywności.Jednym z twórców przyspieszonego uczenia się był doktor Georgii Lozanow, który w latach 60-tych
opracował w Bułgarii metodę sugestopedii. Metoda ta opierała się na relaksacji, ćwiczeniach oddechowych, czytaniu i słuchaniu tekstu w obecności muzyki klasycznej. Metoda przynosiła duże skutki przy uczeniu się języka obcego. Pewną formą sugestopedii jest superuczenie. Obejmuje ono relaksację, wizualizację, muzykę i oddychanie zsynchronizowane. Dla zwykłego człowieka opanowanie tych metod jest niemożliwe bez specjalisty.

Co możemy zrobić sami? Od czego zacząć?

Autor cytowanej książki radzi, by zacząć od sprawdzenia czy wzrok i postawa są wolne od wad. Zarówno wady wzroku jak i wady postawy będą utrudniać proces uczenia się. Jest to naukowo udowodnione. Dzieci z wadami wzroku lub postawy muszą więcej pracować by osiągnąć zamierzony wynik. Lekarze zauważyli, że istnieje ścisły związek między wzrokiem a postawą. Zaburzenia wzroku mogą prowadzić do kłopotów z postawą, bólów kręgosłupa, bólów stawów, a nawet problemów ze stopami. Przyswajanie wiadomości
przebiega najlepiej, kiedy ciało i umysł są w stanie zrównoważenia, a do nowej wiedzy podchodzi się ze znajomością podstaw neurologii i psychologii. Przyspieszone uczenie to sztuka maksymalnego
wykorzystania potencjału każdego ucznia. To połączenie technik, metod i umiejętności pozwalających przyswoić sobie szybciej nowe pojęcia.

Z punktu widzenia anatomii ludzki mózg składa się z dwóch na pozór symetrycznych półkul. Lewa półkula odpowiada za zdania, liczby, werbalizację semantyczną, abstrakcję, racjonalność, logikę, szczegół, porządek w sensie matematycznym. Prawa – za twórczość, rytm, formę, kolory, metaforę, analogię, wyobrażenia, przestrzeń.
Mózg wypełnia każde zadanie łatwiej i sprawniej, jeśli następuje równoczesne działanie obu półkul.  Funkcjonujący u nas system edukacji opiera się na słuchaniu, pisaniu, czytaniu i arytmetyce. Ta sytuacja faworyzuje osoby, u których dominuje półkula lewa. Zwiększenie roli prawej półkuli w systemie nauczania pozwoliłoby na optymalne wyrażenie naszego potencjału intelektualnego. Praktycznym przykładem jest tu uczenie liczb przedstawianych w postaci barwnych obrazów.

Dlaczego nauce powinna towarzyszyć relaksacja, atmosfera uspokojenia?

Każde napięcie zmniejsza możliwość uczenia się i zdolność do wszelkiej pracy umysłowej. Niezbędna jest więc relaksacja, jako podstawa uczenia się. Zdolności relaksacji należy nauczyć się, wyćwiczyć ją, odnaleźć swoją własną receptę.

Wszystko co nas otacza wywiera na nas wpływ: kolory, zapachy, dźwięki. Możemy to wykorzystać w procesie uczenia się. Wyniki badań naukowych pokazują, że słuchanie muzyki barokowej poprawia zdolność koncentracji. Uczmy się wykorzystywać wizualizacje i wyobrażenia obrazowe. Każde doświadczenie przeżyte intensywnie, będzie miało wpływ na naszą pamięć. Wyobrażajmy sobie stany i sytuacje, które chcemy osiągnąć, tak, jak byśmy już je osiągnęli.

Zastosowanie mnemotechniki. Uwaga i koncentracja są podstawą zapamiętywania. W procesie uczenia się ważne jest, by każda informacja była interesująca i miała zabarwienie emocjonalne. Przykładami mnemotechnik są „wieszaki” i „ogniwa”. „Wieszaki” są to słowa-klucze, za pomocą których zapamiętujemy potrzebne hasła. Metoda ogniw polega na budowaniu barwnej „opowieści” ze słów, które mamy zapamiętać. Jeżeli ułożymy pasjonującą opowieść, to przypomnimy sobie słowa, które mieliśmy zapamiętać.

Musimy pamiętać, że nie ma cudownych metod, jednak korzystając ze zdobyczy nauki możemy ułatwiać sobie naukę i skracać czas przyswajania wiedzy.

Literatura:

1. Ch. Drapeau, Jak uczyć się szybko i skutecznie, Warszawa 2002
2. Rudniański, Jak się uczyć,
3. Dobrołowicz, Psychologia uwagi,
4. Pietrasiński, Sztuka uczenia się,
5. B. Wilgocka – Okoń, Start szkolny dzieci a ich dojrzałość umysłowa i społeczna,
   „Życie Szkoły” 1982r. Nr 2.