Ścieżka przyrodniczo - leśna w Dzikowie

Nadleśnictwo Gubin przy finansowym wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze opracowało i wdrożyło koncepcję „ Ścieżki przyrodniczo-leśnej jako elementu edukacji ekologicznej społeczeństwa”.

Zamysł organizatorów był spełnieniem oczekiwań przede wszystkim nas pedagogów, bowiem ścieżka stała się wspaniałym elementem wzbogacającym program dydaktyczno -wychowawczy szkół, jak również stała się celem wycieczek rodzinnych. To właśnie poprzez aktywne formy poznania przyrody, obserwacje przyrodnicze, odkrywanie i przeżywanie najlepiej kształtuje się właściwe postawy wobec otaczającego środowiska. Uczestnictwo w zajęciach terenowych na ścieżce przyrodniczo – leśnej pozwala nie tylko na próbę spojrzenia całościowego na LAS, ale również umożliwia poznanie pracy leśników w sposób praktyczny. Oczywiście nie bez znaczenia jest fakt wspaniałej kilkugodzinnej rekreacji w „sercu przyrody”. Ścieżka rozpoczęła swoją działalność 3.06.1997 roku. Miałam niepowtarzalną okazję być ze swoją klasą pierwszą grupą wycieczkową. Do dnia dzisiejszego przeprowadzono na niej 69 wycieczek o łącznej liczbie 2281 osób.

Ścieżka zaczyna się w miejscowości Dzikowo ok. 6 km od Gubina. Jej długość jest zależna od wieku zwiedzających oraz od programu wycieczki , bowiem mamy do wyboru dwie trasy, ścieżkę o długości 4,5 km oraz 6,7 km, obie w pierwszej części się pokrywają, następnie pierwsza trasa zmierza leśną drogą w kierunku Dzikowa, a druga prowadzi w głąb lasu aż do drogi przelotowej Gubin - Zielona Góra. Ścieżka oznakowana jest w podobny sposób jak szlaki turystyczne tabliczkami kierunkowymi. Trasa prowadzi cały czas drogami leśnymi, należy podchodzić i schodzić ze wzniesień terenu, zaś atrakcją dla zwiedzających są drewniane schody z dębowych wałków, które ułatwiają pokonanie piaszczystych terenów, a jednocześnie są niepowtarzalną atrakcją turystyczną.

Początek ścieżki wyznacza tablica informacyjna z planem trasy ścieżki w dwóch wersjach, jak również znaki zakazu i nakazu na wzór znaków drogowych (np. zakaz palenia ognisk, nakaz słuchania śpiewu ptaków).Przygotowany jest również oznakowany parking, gdzie zostawiamy pojazdy. Na tej samej polanie znajduje się pierwsza tablica tematyczna dotycząca różnych form ochrony przyrody stosowanych w Polsce. Jest też druga tablica, zatytułowana „Leśne zagadki” mówiąca o 5 dębach pomnikowych oraz wyjaśniająca pochodzenie pamiątkowego głazu. Leśną drogą dochodzimy do dwóch tablic z napisem „Leśne przedszkole” z podtytułami Wiosna –Zima i Lato-Jesień. Opisująca rośliny i zwierzęta jakie można spotkać w różnych porach roku oraz ich piękne barwne ilustracje. Mrowiska to następna atrakcja trasy, na tablicy widzimy przekrój całościowy mrowiska z interesującymi opisami. Mrowiska są ogrodzone przez leśników na ścieżce tylko dla celów dydaktycznych. Kolejne stanowisko poświęcone jest owadom w lesie wraz z eksponatami takimi jak pułapki fermonowe i pułapki klasyczne. W czasie dalszej wędrówki mijamy plantację choinkową ze świerków pod linią telefoniczną. W pobliżu stoi tablica zatytułowana „Ptasi budzik”, która przedstawia barwne ilustracje ptaków i wielki zegar na którym widnieje czas ,które i kiedy się budzą. Pokonując dalsza trasę ok.400m widzimy już z dala dostrzegalnie przeciwpożarową. W tym miejscu znajduje się wiata ,gdzie grupy wycieczkowe robią odpoczynek i spożywają posiłek po trudach wędrówki. Również i tu stoją tablice tematyczne, jedna poświęcona zwierzętom chronionym ,a także zagadnieniom dotyczącym zagrożeniom jakie niesie pożar w lesie. Atrakcją są zawieszone modele budek lęgowych dla ptaków oraz model schronu dziennego dla nietoperza. Nie lada zaskoczeniem jest stos chrustu ,który systematycznie powiększa się (bowiem zwyczajem wycieczkowiczów jest dorzucenie gałązki). Jest to jeden z przykładów celowej pracy leśników, w tym stosie znajdują schronienie mali mieszkańcy lasu. Na trasie spotykamy również uprawy sosnowe z charakterystycznymi osłonkami pielęgnacyjnymi. Kilkadziesiąt metrów dalej znajduje się tzw. punkt poświęcony gospodarce łowieckiej. Tablice z wizerunkami i opisami zwierzyny zamieszkujące nasze lasy i ich tropy. Zostały również przedstawione różnorodne formy dokarmiania zwierzyny płowej np. paśniki, lizawki. Ostatnim punktem informacyjnym przed rozdzieleniem ścieżek jest tablica o następującym tytule „Czy rębnia oznacza śmierć lasu”, poruszono tu problematykę rozsądnego wykorzystania drewna oraz sposobów odnawiania drzewostanu w sposób naturalny i sztuczny. W tym miejscu trasy się rozchodzą , można więc wrócić do Dzikowa pokonując całościowo trasę blisko 5 km lub powędrować dalej do rezerwatu przyrody „Dębowiec”, gdzie chroni się starodrzew dębowy ( 210 – 230 lat ) oraz stanowiska owadów: jelonka rogacza i kozioroga dębosza. Znajdują się tam również tzw. dziuplaki – uschnięte drzewa, gdzie chronią się ptaki i owady. W centralnej części rezerwatu stoi kolejna wiata, gdzie można odpocząć. I tu również znajdują się tablice tematyczne: „Warstwowy układ roślin w lesie” oraz „Co żyje na martwym pniu”. Jest również tablica z cyklu „Leśne zagadki” – forma gry dydaktycznej. Zbliżając się do końca naszej wycieczki możemy jeszcze zapoznać się z tablicą pt. „Wędrówki drzew” pokazującą kwiatostany, owocostany i nasiona poszczególnych drzew. Ukoronowaniem tej wędrówki jest niepowtarzalny i bardzo cenny drzewostan sosny pospolitej nazywanej również gubińską. Prowadzi się tu zbiór szyszek z drzew stojących. Ciekawostką jest to, że najpiękniejsze egzemplarze tzw.  „miss” posiadają swoich czterech „świadków”. Ostatnia tablica oznajmia, że tematyka ścieżki przyrodniczo – leśnej została wyczerpana. Można wrócić trasą leśną do Dzikowa, ale również zorganizować powrót blisko ostatniego przystanku tematycznego przy szosie skracając w ten sposób trasę.

Dzięki otwartości na zagadnienia edukacji ekologicznej pana nadleśniczego K. Cichockiego i jego zastępcy pana A. Nowackiego można również po uzgodnieniu organizować wycieczki z pracownikami nadleśnictwa jako osobami oprowadzającymi po ścieżce, co w dużym stopniu podnosi walory edukacyjne wędrówki po lesie.

Zapewne zajęcia w tak bogatym środowisku leśnym będą nie tylko bardzo ciekawe i pozwolą zrealizować zaplanowane cele dydaktyczno – wychowawcze, ale również możemy być pewni, że rozsmakujemy nasze dzieci w przyrodniczych eskapadach i zarazimy je żyłką poszukiwaczy i odkrywców piękna polskiej przyrody.