16 sierpnia 1873 r. położono kamień węgielny pod budowę nowego teatru. Wraz z architektem Oskarem Titzem, urodzonym w Berlinie, znaleziono artystę, który mógł wznieść prawdziwie godną budowlę w klasycystycznym stylu (przyp. - mowa o Titzu). Od Titza pochodziły także plany (budowy) Teatru Schillerowskiego w Berlinie i Teatru Miejskiego w Poznaniu (Posen). Budowa Gubeńskiego Teatru zajęła 15 miesięcy. Karl Gander informował o oddaniu (go) do użytku: 1 października 1874 odegraniem Uwertury Radości autorstwa C.M.Webera, z prologiem Rudolpha Löwensteina i przedstawieniem Fausta Goethego otwarto świątynie muz . Następnego dnia uroczystość została powtórzona i 3 października otwarto salę koncertową odegraniem Dzieła Stworzenia Józefa Haynda, prowadził kantor Eduard Kóllner. Następnie odbył się bal.
    W ilustrowanej książce o Guben można przeczytać o teatrze: „Na miłej Wyspie Teatralnej powstał teatr, w miejsce pielęgnowania kultury tam, gdzie w ciszy parkowego miru biło niegdyś zielone serce miasta i również dzisiaj bije, gdzie przemysł który określa strukturę naszego miasta tuż obok i dalej zgromadził potężne budowle. Tylko tutaj mógł stanąć nasz teatr i w dumie pozdrawia on swoimi wysmukłymi kolumnami, gdy mieszkaniec przekraczając nowy wielki most na Nysie z upodobaniem skieruje wzrok swój na Wyspę Strzelecką".
    20 maja 1905 roku na Wyspie Strzeleckiej przed Teatrem Miejskim postawiono gubeniance C.Schroter (14.1.1751-23.8.1802) pomnik. To przyjaciółka Goethego, aktorka i śpiewaczka.
    Dobrze się stało, że muzyczna renoma Eduarda Kollnersa, Traugotta Ochsa, Franza Wagnera i Fritza Zieraus rozeszła się daleko poza granice miasta w głąb niemieckiej krainy muzyki ponieważ jako tworzący jak również wykonujący wiedzieli - w czasach dobrych jak i złych – jak zachować duszę naszej miejskiej gminy.
    Sławni aktorzy i śpiewacy, którzy działali w gubeńskim teatrze miejskim (750 miejsc) - to: Agnes Sorma, Rene Deltgen, Anna Schramm, Josephine Dora, Hedwig Wangel, Agnes Straub, Lil Dagover, Carola Naher, Leo Schutzendorf, Benoni, Kastner, Thielscher, Horst Kasper, Wil Quadflieg, Paul Hartmann, Heinrich George, Klaus Clausen, Inge Herbot, Carola Toelle, Eduard von Winterstein, Matkowsky, Mederow, Klubetanz i Wolf Kaiser. 71 lat w teatrze na Wyspie kształtowano i pielęgnowano niemiecką sztukę. Walki o Guben w 1945 prawie nie uszkodziły teatru. Teatr spalił się dopiero parę miesięcy po wojnie, prawdopodobnie został podpalony. Motyw i powody nie zostały nigdy wyjaśnione.

Gubener Heimatbrief tłum MS